باغبانی, دانستنی های کاربردی, زراعت, گیاه پزشکی

آزمایش خاک در کشاورزی

آزمایش خاک- خاک قلیایی

اینستاگرام اگری اد

چرا باید آزمایش خاک را انجام دهیم؟

آزمایش خاک قبل از کاشت از آن جنبه مهم است که می توان مشکلات احتمالی مانند کمبود عناصر غیر فعال در ناحیه ریشه را تشخیص داد و قبل از سرمایه گذاری برای کاشت آن را برطرف نمود. به طور کلی هدف از آزمایش خاک بهتر شدن رشد گیاه، اطلاع از کمبودها و برنامه ریزی درست و دقیق برای تغذیه و استفاده از کود در طول دوره ی رشدی گیاه می باشد. برای کاشت گیاهان باید اطلاع داشته باشید که خاک منطقه انتخاب شده اسیدی یا قلیایی است و آیا مناسب کشت گیاه شما می باشد یا خیر.

چه زمانی باید آزمایش خاک را انجام داد؟

بهترین زمان برای انجام آزمایش خاک اول بهار و اواخر پاییز است. در این زمان ها فعالیت های کشاورزی در زمین یا باغ کمتر است و همچنین نتایج آزمایش خاک می تواند کمبودها را مشخص کند تا در کوددهی پاییزه یا بهاره نسبت به جبران آنها اقدام کرد.

آزمایش خاک-خاک قلیایی

نکات مهم در نمونه برداری:

  • ایده آل ترین نمونه خاک بایستی حداقل 400 گرم تا چند کیلو با توجه به آزمایش مورد نظر وزن داشته باشد. زمین محل آزمایش بایستی کاملا یکنواخت بوده و هیچ تفاوت آشکاری در آن دیده نشود.

آزمایش خاک- خاک قلیایی

  • برای تهیه یک نمونه بایستی در مسیری به شکل w در سطح مزرعه نمونه های فرعی تهیه گردد. توصیه می شود که برای تهیه هر نمونه 20 تا 30 نمونه فرعی گرفته شود. نمونه های فرعی باید کاملا مخلوط شده و از آن یک نمونه اصلی برای ارسال به آزمایشگاه تهیه شود.
  • نمونه برداری خاک باید از عمق 25 تا 30 سانتی متری تهیه گردد و قبل از نمونه برداری پنج سانتی متر از خاک سطحی کنار زده شود.
  • نمونه برداری خاک باید از اطراف ریشه باشد و در هر کشتی متفاوت است. مثلا گندم که ریشه سطحی دارد نمونه برداری از عمق کمتری است و یا مثلا پسته که ریشه عمیق تری دارد نمونه برداری خاک باید از عمق بیشتری صورت گیرد.
  • در باغ ها، نمونه ها باید طوری از زمین اطراف درخت گرفته شود که نماینده خاک پای درخت باشد. خاک بین ردیف درختان و وضعیت متفاوتی از خاک زیر درخت دارد.

آزمایش خاک-خاک قلیایی

  • دقت داشته باشید که خاک نمونه برداری شده از منطقه ای باشد که چالکود استفاده نشده باشد.
  • خاک نمونه برداری شده جهت ارسال برای آزمایش خاک نباید حاوی برگ و ساقه گیاهان باشد.
  • قبل از شروع به نمونه برداری از تمیز بودن وسایل نمونه برداری (مته یا بیل، بیل، بیلچه و سطل) مطمئن شوید.
  • بعد از کوددهی در زمین نمونه برداری نکنید. بهترین زمان نمونه برداری بعد از برداشت محصول است.

آزمایش خاک-خاک قلیایی

تفسیر نتایج آزمایش خاک:

تفسیر آزمایش برای گیاهان مختلف متفاوت است و نشان دهنده این است که آیا عنصر یا شاخص مورد نظر، می تواند شرایط مطلوب را برای گیاه شما ایجاد کند یا گیاه از نظر این عناصر دچار کمبود می باشد. با آزمایش خاک بافت و ساختمان، حضور یا عدم حضور کربنات ها، اسیدیته خاک (اسیدی یا قلیایی)، هدایت الکتریکی (EC)، میزان ماده آلی خاک و عناصر موجود در آن و میزان آنها مشخص می شود.

آزمایش خاک- خاک قلیایی

اسیدیته خاک:

قابلیت جذب عناصر غذایی وابستگی زیادی به PH خاک دارد. عناصر غذایی در PH های مختلف، حلالیت های متفاوتی دارند. بازدهی تغییرات PH بین 0 تا 14 متغیر  است. اگر PH برابر 7 باشد نشانه ی ختثی بودن است. هرچه از 7 به سمت صفر کاهش یابد خاصیت اسیدی خاک افزایش پیدا می کند و هرچه از سمت 7 به سمت 14 افزایش یابد خاصیت قلیایی خاک نیز افزایش می یابد.

تجزیه مواد آلی و بارندگی موجب کاهش PH خاک می شود. به طور مثال در مناطق خیلی مرطوب و بارانی به علت شسته شدن کاتیون های بازی، خاک حالت اسیدی پیدا می کند و در نواحی گرم و خشک خاک حالت قلیایی دارد. اکثر گیاهان برای اینکه بهتر رشد کنند باید در خاکی با PH تقریبا خنثی کشت شوند.

اسیدیته خاک های ایران در اکثر موارد به دلیل وجود کربتان کلسیم، سولفات کلسیم و … بیشتر از 7 می باشد. گاهی کشاورزان و باغداران از تاثیر کودهای مصرفی برای گیاهانشان رضایت ندارند و از این موضوع غافل هستند که برای دسترسی بهتر گیاه به مواد غذایی باید PH خاک را تنظیم کرد.

آزمایش خاک -خاک قلیایی

عوامل موثر بر PH خاک:

  • باران: بارندگی به صورت طبیعی می تواند میزان اسیدی بودن خاک را افزایش بدهد.
  • کوددهی نامناسب: اضافه کردن کود اشتباه یا در زمان نامناسب با مقدار زیاد باعث تغییر در PH خاک می شود.
  • نوع گیاه: برخی گیاهان مانند لوبیا نه تنها باعث تحت تاثیر نیتروژن خاک قرار می گیرد و باعث اسیدی شدن خاک می شود.
  • آبیاری ضعیف: ایجاد رواناب و آبیاری نامناسب با تخریب ساختمان خاک و شستشوی مواد غذایی باعث تغییر در  PH می شود.

بافت و ساختمان خاک:

بافت خاک، نرمی یا سفتی، سبک یا سنگینی و حاصلخیزی یا ضعیف بودن آن را نشان می دهد. برای کشت گیاهان در خاک باید بدانید که خاک انتخاب شده دارای چه بافتی است و مناسب رشد گیاه می باشد یا خیر. ظرفیت نگهداری آب در خاک، زهکشی و تخلل در بافت های مختلف خاک متفاوت می باشد. برخی از خاک ها قدرت نگهداری آب کمتری دارند و مناسب رشد گیاهان نمی باشد. با آزمایش خاک، درصد اجزای تشکیل دهنده بافت خاک مشخص می شود. به طوری کلی بافت خاک به به دسته خاک شنی (Sand)، خاک ماسه ای (Silt) و خاک رسی (Clay) تقسیم می شود. با آگاه شدن از نوع بافت خاک خاک می توان نسبت به اصلاح بافت خاک اقدام کرد تا گیاهان رشد و عملکرد بهتری داشته باشند.

عناصر غذایی خاک:

گیاهان برای رشد نیاز به یک سری عناصر غذایی ضروری دارد. نیتروژن، فسفر و پتاس سه عنصر اساسی و مورد نیاز گیاهان برای رشد می باشد. علاوه بر این عناصر باید میزان آهن، مس، روی، مولیبدن، منگنز، منیزیم و یا ماده آلی خاک به میزانی که مورد نیاز گیاه است در دسترس آن قرار گیرد. با گرفتن نمونه از خاک و آزمایش آن می توان از کمبود هرکدام از این عناصر آگاه شد و در طول دوره ی رشد گیاه با توجه به درصد هرکدام از این عناصر در آزمایش خاک و نیاز گیاه، از کوددهی و تغذیه درستی استفاده کرد تا گیاه رشد خوبی داشته باشد و عملکرد بهتری نشان دهد.

اصلاح خاک قلیایی:

برای اصلاح خاک هایی با بافت قلیایی توصیه شده است که از ترکیبات اسید سولفوریک، اسید انفوریک، اسید فسفریک، اسید هیومیک، گوگرد، سولفات آمونیوم و سایر کودهای سولفاته … استفاده شود. برای استفاده از هر ترکیب، روش استفاده و میزان آن باید به نوع کشت و آزمایش خاک توجه کرد و برای استفاده دقیق تر حتما با مشاوران متخصص در این زمینه مشورت کنید.

با توجه به اهمیت انجام آزمایش خاک اگر شما کشاورز و باغدار عزیز تصمیم گرفتید که خاک زمین یا باغ خود را آزمایش کنید و از وضعیت آن آگاه شوید، می توانید با همین روش ساده ای که توضیح داده شد از باغ یا زمین خود نمونه خاک تهیه کنید و برای کارشناسان فروشگاه کشاورزی اگری اد بفرستید، تا خاک شما مورد آزمایش قرار گیرد و از کمبودها و یا مشکلات آن آگاه شوید و بتوانید نسبت به اصلاح آن درست و اوصولی اقدام کنید.

 

برای مطالعه سایر دانستنی های کاربردی اینجا کلیک کنید.

تیم تخصصی فروشگاه کشاورزی اگری اد

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.